Πόσο συχνά σας προσκαλούν σε κοινωνικές  περιστάσεις και ψάχνετε τρόπους να τις αποφύγετε; 

Πόσο συχνά νιώθετε έναν κόμπο στο στομάχι σας κάθε φορά που εκτίθεστε σε κόσμο; 

Σας έχει συμβεί να παρευρίσκεστε σε μια εκδήλωση και να νιώσετε ότι σας λούζει κρύος ιδρώτας μόλις κάποιος σας πλησιάσει ή όταν έρχεται η σειρά σας να μιλήσετε; 

Εάν έχετε απαντήσει «ναι» έστω σε ένα από τα παραπάνω, το κείμενο αυτό σας αφορά! 

Όλοι οι άνθρωποι μπορεί να έχουν νιώσει κάποιες φορές ανησυχία ή αγωνία όταν αλληλοεπιδρούν με άλλους. Εάν τα συναισθήματα αυτά διαρκούν για λίγο και δεν επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του ατόμου, τότε αυτό μπορεί να οριστεί ως «κοινωνικό άγχος». Εάν, ωστόσο, είναι μεγαλύτερης έντασης και διάρκειας, παρουσιάζονται συχνότερα και γίνονται δυσλειτουργικά για το άτομο, τότε ορίζεται ως «κοινωνική φοβία».  

Πώς εξηγείται όταν το κοινωνικό άγχος γίνεται κοινωνική φοβία; 

Σύμφωνα με την ψυχολογία, ο άνθρωπος έχει μάθει να αντιδράει σε στρεσογόνες, απαιτητικές ή απειλητικές καταστάσεις είτε παλεύοντας (fight), είτε τρέποντας σε φυγή (flight), είτε παγώνοντας (freeze).  Όποιο τρόπο και να επιλέξει, υπάρχουν σαφώς πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Κάθε φορά που  έρχεται το άτομο με κοινωνική φοβία αντιμέτωπο με μια κατάσταση που του πυροδοτεί άγχος, όπως για παράδειγμα μια έξοδος με φίλους, ένα πάρτυ, μια συγκέντρωση συναδέλφων, αυτόματα κατακλύζεται από αρνητικές σκέψεις για το γεγονός, αρκετές από τις οποίες είναι διαστρεβλωμένες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνει το επίπεδο άγχους και ανησυχίας και να δυσκολεύεται το άτομο να παραμείνει στις κοινωνικές περιστάσεις, πόσο μάλλον να τις απολαύσει.  

Στην ουσία, επομένως, αυτό που μετατρέπει το κοινωνικό άγχος σε φοβία είναι οι επαναλαμβανόμενες αρνητικές σκέψεις του ατόμου για τα γεγονότα που αντιμετωπίζει στην καθημερινή του συνδιαλλαγή. Ενδεικτικές σκέψεις ατόμου με κοινωνική φοβία είναι:  “Θα φανώ χαζός¨, “Θα με κοιτούν όλοι¨, “Θα σκέφτονται ότι κάτι δεν πάει καλά με εμένα”,  “Θα γελάσουν μαζί μου¨. Οι αρνητικές σκέψεις συνοδεύονται, τις περισσότερες φορές, από έντονα σωματικά συμπτώματα, όπως εφίδρωση, ταχυπαλμία, τρέμουλο, σφίξιμο στο στομάχι, κόμπο στο λαιμό. Στη συνέχεια, το άτομο επιλέγει τον τρόπο που θα αντιδράσει στα γεγονότα που αντιμετωπίζει, οπότε είτε θα επιλέξει να παλέψει με το άγχος, είτε θα παγώσει, είτε θα το αποφύγει.  

Πώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία στην καταπολέμηση της κοινωνικής φοβίας; 

Η γνωσιακή-συμπεριφοριστική θεραπεία συμβάλλει στην κατανόηση του φαύλου κύκλου της κοινωνικής φοβίας, εξηγώντας πώς οι σκέψεις επηρεάζουν τη συναισθηματική κατάσταση και επακόλουθα τη συμπεριφορά του ατόμου. Στόχος είναι να εκπαιδεύσει το άτομο να βρει νέους τρόπους αντίδρασης σε αγχογόνες καταστάσεις, εκθέτοντάς το σταδιακά σε καταστάσεις που αποφεύγει, εισάγοντας παράλληλα τεχνικές χαλάρωσης.  

Η κοινωνική φοβία αποτελεί μια από τις πιο συχνές ψυχικές διαταραχές και εντοπίζεται συχνότερα στον γυναικείο πληθυσμό. Με την κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, βοηθώντας το άτομο να γίνει λειτουργικό και παραγωγικό.  

 

Πηγές  

Hope, D., Heimberg, R., Juster, H. & Turk, C. (2025). Αντιμετώπισε το κοινωνικό άγχος: Μια γνωσιακή-συμπεριφοριστική προσέγγιση. Εκδόσεις Πατάκη